कसैको घरमा दसैँको रौनक, कसैको चुलो बल्ने चिन्ता !

बुटवल  । कसैका घरमा दसैँका लागि मिठामिठा परिकार पाक्ने तयारी भइरहेको छ। कसैका घरमा खसी काट्ने र नयाँ लुगा किन्ने योजना बुनिँदै छ। तर, यही समाजमा यस्ता पनि घर छन्, जहाँ बिहान खाएको भात बेलुका केसँग खाने भन्ने चिन्ताले सताइरहेको छ। जहाँ चाडपर्वको खुसीभन्दा भोकको पीडा ठूलो छ। जहाँ दसैँ आएको छ, तर खुसी लिएर होइन, अभावको अर्को परीक्षा बनेर।

यस्तै अभाव र पीडामा बाँचिरहेका परिवारको आँगनमा यसपटक दसैँको सानो खुसी बोकेर पुगेका छन् बुटवलका समाजसेवी युवा थम्मन पुन र उनको नेतृत्वमा जुटेका युवाहरू।

उनीहरूका हातमा थिए—चामल, दाल, नुन, तेल र मरमसला। तर, ती झोलामा खाद्यान्न मात्रै थिएनन्। त्यहाँ थियो कसैको चुलो निभ्न नदिने प्रयास, कसैको भोक मेटाउने आशा र दुःखमा बाँचिरहेका परिवारलाई पनि समाजले सम्झिरहेको छ भन्ने आत्मीय सन्देश।

दसैँ सबैका लागि खुसीको पर्व हो। तर, सबैको घरमा दसैँ उस्तै भएर आउँदैन।

कसैका घरमा पाहुनालाई के खुवाउने भन्ने चिन्ता छ, कसैका घरमा आफ्ना छोराछोरीलाई के खुवाउने भन्ने चिन्ता। कसैका लागि दसैँमा नयाँ लुगा रोज्नु सामान्य कुरा हो, कसैका लागि वर्षभरि लगाएको पुरानो लुगामै चाडपर्व मनाउनु बाध्यता।

कसैको घरमा मिठा परिकारको बास्ना फैलिँदै गर्दा कसैको भान्सामा चामलसमेत सकिएको हुन्छ। कसैका आँगनमा परिवारको जमघट हुन्छ, त कसैको घरमा एक्लोपन र अभावले मौनता ओढेर बसेको हुन्छ।

यही तीतो यथार्थलाई नजिकबाट महसुस गर्दै थम्मन पुन र उनको टोली खाद्यान्न बोकेर विपन्न परिवारको घरदैलोमा पुगेको हो।

बुटवल उपमहानगरपालिकाका विभिन्न क्षेत्रदेखि देवदह नगरपालिकाको चरंगे क्षेत्रसम्म पुगेर उनीहरूले ६० घरपरिवारलाई खाद्यान्न सहयोग गरेका छन्। ६० बोरा चामलसहित करिब तीन लाख रुपैयाँ बराबरका खाद्यान्न सामग्री वितरण गरिएको छ। केही परिवारलाई आवश्यकताअनुसार नगद सहयोगसमेत गरिएको छ।

तर, यो सहयोगको वास्तविक अर्थ तीन लाख रुपैयाँको हिसाबमा मात्रै सीमित छैन। यसको मूल्य त ती घरका चुलोमा आगो बल्दा, भान्सामा भात पाक्दा र लामो समयदेखि चिन्ताले थिचिएका मनमा केही क्षण भए पनि राहत मिल्दा देखिन्छ।

जब सहयोग बोकेर उनीहरू विपन्न परिवारको आँगनमा पुगे, कतिपयका आँखामा आँसु रोकिएनन्।

ती आँसु केवल खुसीका थिएनन्। ती आँसुमा वर्षौँदेखि थुप्रिएको अभाव थियो, दुःख थियो, एक्लोपन थियो र अरूसरह चाडपर्व मनाउन नपाउँदाको पीडा थियो।

सायद ती आमाहरूले धेरै दिनदेखि आफ्ना दुःख कसैलाई सुनाउन पाएका थिएनन्। सायद ती वृद्धवृद्धाले आफ्नो घरको अवस्था बुझिदिने कोही आउला भन्ने आशा पनि मारिसकेका थिए। सायद कतिपय बालबालिकाले दसैँमा मिठो खाने रहर मनभित्रै दबाएर बसेका थिए।

तर, जब आफ्नै घरको आँगनमा खाद्यान्न बोकेर युवाहरू आइपुगे, उनीहरूले केवल राहत पाएनन्। उनीहरूले आफूहरूको दुःख बुझिदिने पनि कोही रहेछ भन्ने अनुभूति पाए।

कहिलेकाहीँ मानिसलाई धेरै ठूलो उपहार चाहिँदैन। दुःख परेको बेला कसैले सम्झिदियोस्, समस्यामा परेको बेला कसैले साथ दिओस् र आँसु झरेका बेला कसैले आफ्नोपनको अनुभूति गराइदियोस्—सायद यही नै सबैभन्दा ठूलो खुसी हो।

यी परिवारका लागि पनि त्यो क्षण त्यस्तै थियो।

थम्मन पुन र उनको टोलीका लागि भने यो एक दिनको अभियान मात्रै होइन, निरन्तरता दिँदै आएको सामाजिक सेवाको यात्रा हो।

यसअघि पनि उनीहरूले दसैँका अवसरमा दर्जनौँ विपन्न परिवारलाई खाद्यान्न सहयोग गर्दै आएका छन्। पर्वलाई आफ्नै परिवारको खुसीमा मात्रै सीमित नराखी अरूको घरमा पनि खुसी पुर्‍याउने उनीहरूको प्रयास यसपटक पनि निरन्तर रह्यो।

खाद्यान्न वितरणमा मात्रै होइन, उनीहरूको सामाजिक सक्रियता अन्य क्षेत्रमा पनि फैलिएको छ। वृद्धाश्रममा पुगेर ज्येष्ठ नागरिकलाई लत्ताकपडा सहयोग गर्ने, सरसफाइमा सघाउने, वृद्धवृद्धासँगै बसेर खाना खुवाउने र आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थीलाई शैक्षिक सामग्री वितरण गर्नेसम्मका काममा यो टोली सक्रिय छ।

चर्को गर्मीमा सडकमा हिँड्ने यात्रुलाई चिसो सर्वत पानी वितरण गर्ने अभियान होस् वा आफ्नै टोलीका युवाको फजुल खर्च कटौती गरेर बुटवलको देवी नगरस्थित अस्थायी प्रहरी चौकीको रंगरोगनमा सहयोग गर्ने काम—उनीहरूको प्रयासको उद्देश्य एउटै छ, समाजका लागि आफूले सकेको योगदान गर्नु।

समाज बदल्न सधैँ ठूलो पद, ठूलो बजेट वा ठूलो अभियान नै चाहिन्छ भन्ने छैन भन्ने उदाहरण उनीहरूले आफ्ना काममार्फत प्रस्तुत गरिरहेका छन्।

यसपटकको अभियानमा थम्मन पुनको नेतृत्वमा सरोज दर्लामी, भरत जंग क्षेत्री, राजन रसाइली, पुष्कर कार्की, अजय रसाइली, प्रविन गुरुङ, शम्भु श्रेष्ठ, समिर गहतराज, रमेश सुनार, विक्रम मल्ल, सुजन गौचन, करन नेवार, सागर कार्की, सागर पुन, सुशील खनाल, समिर ज्ञवाली, अनुज अर्याल, समिर थापालगायतका युवाहरू सहभागी भएका छन्।

उनीहरू बुटवलका देवी नगर, प्रगतिनगर, रानीगञ्ज, सिर्जना नगर, तिलोत्तमा टोल, चिडियाखोला, ज्योतिनगर, बुद्धनगर, मजुवा, टप मजुवा, युद्धनगरलगायतका क्षेत्र हुँदै देवदहको चरंगेसम्म पुगेका छन्।

यी युवाले गरेको सहयोगले समाजका सबै समस्या समाधान हुँदैनन्। केही बोरा चामलले कसैको जीवनभरको अभाव मेटिँदैन। केही हजार रुपैयाँले वर्षौँदेखि दुःखमा बाँचेको परिवारको जीवन एकैपटक बदलिँदैन।

तर, दसैँको मुखमा भोकको चिन्ता केही कम हुनु, एक्लै जीवन बिताइरहेका वृद्धवृद्धाले आत्मीयता महसुस गर्नु र अभावमा हुर्किरहेका बालबालिकाले पनि आफ्नो घरमा दसैँ आएको अनुभूति गर्न पाउनु—यी साना देखिने प्रयासको अर्थ निकै ठूलो छ।

किनकि, भोकले पेट मात्रै रित्तो बनाउँदैन, कहिलेकाहीँ मानिसको मनबाट खुसी हुने रहरसमेत खोसिदिन्छ। अनि कसैले त्यही अभावको बीचमा पुगेर साथ दिँदा, उसले खाद्यान्न मात्रै होइन, फेरि मुस्कुराउने एउटा कारण पनि पाउँछ।

दसैँ भनेको नयाँ लुगा लगाउनु मात्रै होइन। दसैँ भनेको मीठोमसिनो खानु मात्रै पनि होइन। दसैँ त खुसी बाँड्ने, दुःख बिर्साउने, आत्मीयता साट्ने र आफ्नो खुसीमा अरूलाई पनि सहभागी गराउने पर्व हो।

त्यसैले, आफ्नो घरमा दसैँको रौनक छाउँदै गर्दा छिमेकमा कसैको चुलो नबलेको छ कि भनेर एकपटक सोच्न सकियो भने, कसैको थालमा खाना छैन कि भनेर सम्झिन सकियो भने र दुःखमा परेको एउटा परिवारको ढोकासम्म पुग्न सकियो भने—सायद दसैँको वास्तविक अर्थ त्यहीँ भेटिन्छ।

थम्मन पुन र उनको टोलीले यही मानवीय सन्देश दिएका छन्।

किनकि, दसैँ उनीहरूको पनि हो, जसको घरमा चामल सकिएको छ। दसैँ उनीहरूको पनि हो, जसका लागि नयाँ लुगा सपना बनेको छ। दसैँ उनीहरूको पनि हो, जसको आँगनमा खुसीभन्दा बढी अभावले बास गरेको छ।

आखिर, चाडपर्वको वास्तविक खुसी आफू मात्रै हाँस्नुमा होइन, आफू हाँस्दा कसैको ओठमा पनि मुस्कान ल्याउन सक्नुमा छ।

आफ्नो घरमा पाकेको मीठो परिकारको स्वाद त्यतिबेला अझ मिठो हुन्छ, जब नजिकैको अर्को घरमा पनि चुलो बल्छ। आफ्नो आँगनमा गुञ्जिएको हाँसो त्यतिबेला अझ अर्थपूर्ण हुन्छ, जब अभावले मौन बनाएको अर्को आँगनमा पनि खुसीको आवाज सुनिन्छ।

यो दसैँ, कसैको आँसु पुछौँ। कसैको चुलो बालौँ। कसैको खाली थाल भरौँ। किनकि, खुसी बाँड्दा घट्दैन—झन् बढ्छ।